Per 2024 en 2025 worden de BENG-eisen voor nieuwbouw in stappen strenger. Dat raakt u als EP-adviseur op meer punten dan alleen de rekenwaarden. Uw software, uw werkwijze en de manier waarop u opdrachtgevers begeleidt gaan mee veranderen. Hieronder zet ik de zes belangrijkste wijzigingen op een rij en geef ik per punt aan wat u concreet moet regelen.
Wat verandert er aan BENG en waarom?
Sinds 1 januari 2021 geldt voor alle nieuwe gebouwen in Nederland de BENG-standaard, oftewel Bijna-Energieneutrale Gebouwen. Drie indicatoren bepalen samen de prestatie: de maximale energiebehoefte (BENG 1), het maximale primaire fossiele energiegebruik (BENG 2) en het minimale aandeel hernieuwbare energie (BENG 3). De aanscherping per 2024 komt rechtstreeks voort uit de Europese EPBD IV-richtlijn, die lidstaten verplicht hun bouwnormen stapsgewijs richting werkelijk nul-energie te bewegen.
In Nederland loopt die vertaling via het ministerie van BZK en RVO. De strengere eisen zijn geen symboolpolitiek. Vanaf 2025 moet 100% van alle nieuwbouw aan de bijgestelde BENG-standaard voldoen, zonder de uitzonderingen die in voorgaande jaren nog golden. Wie nu niet bijschoolt, loopt het risico dat zijn adviezen niet meer aansluiten op wat aannemers en opdrachtgevers wettelijk nodig hebben.
Controleer als eerste via EP-Online welke NTA 8800-versie uw huidige rekensoftware gebruikt. Niet elk rekenprogramma wordt automatisch bijgewerkt zodra de ISSO-publicaties wijzigen, en dat verschil merkt u pas als een berekening onverwacht anders uitpakt.
De zes belangrijkste wijzigingen in BENG 2024
Zes concrete veranderingen bepalen hoe BENG 2024 afwijkt van de vorige versie. Elk ervan raakt uw dagelijkse praktijk, van het invullen van de rekensheet tot het begeleiden van opdrachtgevers bij materiaalkeuzes.
- Aangescherpte BENG 2-grenswaarden. Het maximaal toegestane primaire fossiele energiegebruik wordt verder verlaagd. Gebouwen die in 2022 nog comfortabel door de keuring kwamen, halen de grens nu niet meer zonder aanvullende maatregelen zoals betere isolatie of een warmtepomp.
- Verruimde zonnepaneelverplichting. Per 2024 moet minimaal 50% van het beschikbare dak- of geveloppervlak geschikt worden gemaakt voor zonnepanelen (bron: ISSO 92). Dit geldt zowel voor woningbouw als voor utiliteitsgebouwen boven een bepaalde omvang.
- Strengere eisen aan luchtdichtheid. De qv10-waarde wordt voor de meeste woningtypen aangescherpt. Infiltratieverliezen die vroeger nog werden gecompenseerd door de installaties, tellen nu zwaarder mee in de BENG 1-berekening.
- Nieuw gewicht voor biobased materialen. De herziene NTA 8800-methode weegt de CO₂-emissie van bouwmaterialen anders. Biobased constructies kunnen daardoor gunstiger scoren, maar alleen als u de materiaaldata correct invoert.
- BENG-toetsing bij ingrijpende verbouw. Bij zware renovaties van bestaande gebouwen gaan BENG-achtige eisen gelden die verder reiken dan het oude EPC-regime. Dat vergroot de adviesvraag, maar vraagt ook om nieuwe berekeningsmethoden.
- Koppeling aan de “Indicatieve Steenkoolfactor”. De berekening van primaire energie wordt verfijnd met een actuele conversiefactor voor elektriciteit. Dat lijkt een technisch detail, maar bij elektrisch verwarmde gebouwen kan het het verschil betekenen tussen wel of niet voldoen.
Loop deze zes punten eens door met uw standaard projecttemplate. Markeer welke invoervelden in uw rekenprogramma moeten worden bijgesteld en bespreek dat met uw softwareleverancier voordat u aan een nieuw project begint.
Wat de aanscherping betekent voor het energielabel
Het energielabel voor woningen verschuift van een labelletter naar een gedetailleerdere prestatie-indicator, zo beschrijft Gawalo in zijn toelichting op de nieuwe EPBD IV-implementatie. Die verschuiving heeft directe gevolgen voor hoe u uw rapportages opbouwt en hoe opdrachtgevers de uitkomst lezen.
In de praktijk betekent het dat een woning die voorheen label A+ scoorde, straks onder een nieuwe schaal kan vallen die voor kopers en huurders begrijpelijker is, maar die van u meer uitleg vraagt. Tegelijk signaleren media zoals het FD dat sommige labelaars met rekentrucs aan hogere labels helpen. BENG 2024 maakt dat lastiger, doordat meer meetpunten verplicht worden gecontroleerd en afwijkingen zichtbaarder zijn in het systeem.
Reken erop dat opdrachtgevers vaker om een vergelijking tussen het oude en het nieuwe label vragen. Een vast uitlegdocument dat het verschil helder maakt zonder technisch jargon scheelt u per project tijd en versterkt uw positie als betrouwbare adviseur. Plan bij een nieuw project een kort labelgesprek van vijf minuten in, leg uit wat de prestatie-indicator toevoegt ten opzichte van de labelletter en leg de verwachtingen schriftelijk vast.
Bijscholing: waarom een softwareupdate niet genoeg is
EP-adviseurs die BENG-adviezen uitbrengen, moeten bijscholing volgen binnen het nieuwe EPBD IV-kader. Er is geen automatische overgang vanuit de oude certificering (bron: RVO.nl). Dat is geen administratieve formaliteit, want de rekenmethode, de ISSO-publicaties en de onderliggende NTA 8800-norm zijn inhoudelijk gewijzigd.
ISSO heeft nieuwe publicaties uitgebracht die aansluiten op EPBD IV, zoals gemeld door Installatie.nl. Raadpleeg die publicaties actief en vertrouw niet uitsluitend op softwareupdates. De software rekent correct, maar alleen als u de juiste invoer levert, en die invoer vraagt om begrip van de achterliggende normen.
Bijscholen kan via erkende opleidingsinstituten en via onze cursussen tot EP-adviseur, die specifiek ingaan op de BENG 2024-wijzigingen en de nieuwe NTA 8800-versie. Controleer bij aanmelding altijd of de cursus accreditatiepunten oplevert voor uw BRL 9500-certificering. Zonder geldige accreditatie mag u namelijk geen geregistreerde energielabels opstellen.
Zet de vervaldatum van uw BRL 9500-certificering in uw agenda, met een herinnering een half jaar vooruit. Bijscholing op het laatste moment regelen leidt tot gaten in uw certificeringsgeschiedenis, en daarmee tot advieswerk dat u niet mag factureren.
Veelgestelde vragen over de BENG-aanscherping
Wat zijn de concrete BENG-eisen vanaf 2024 voor nieuwbouw?
De exacte grenswaarden verschillen per gebouwtype en klimaatzone, maar de algemene richting is duidelijk: BENG 1 (energiebehoefte) maximaal 25 kWh/m² per jaar voor grondgebonden woningen, BENG 2 (primair fossiel energiegebruik) maximaal 25 kWh/m² per jaar en BENG 3 (aandeel hernieuwbare energie) minimaal 50%. Controleer voor elk project de actuele grenswaarden via de NTA 8800 en de bijbehorende ISSO-publicaties, want overgangsbepalingen kunnen per bouwvergunningsdatum afwijken.
Moet ik mijn EP-certificering vernieuwen door de BENG-aanscherping?
Er is geen automatische overgang van uw bestaande BRL 9500-certificering. RVO stelt dat EP-adviseurs die binnen het EPBD IV-kader BENG-adviezen willen uitbrengen, aantoonbaar bijscholing moeten hebben gevolgd die de nieuwe methode dekt. Neem contact op met uw certificerende instelling om te bevestigen welke modules u precies nodig heeft en welk bewijs u moet aanleveren bij hercertificering.
Welke duurzaamheidseisen komen bovenop het energielabel?
Naast het energielabel gelden aanvullende eisen rond circulariteit, materiaalgebruik en waterverbruik die in de herziene bouwregelgeving zijn opgenomen. De verplichting om minimaal 50% van het dakoppervlak geschikt te maken voor zonnepanelen (ISSO 92) is een voorbeeld van een eis die niet in het labelcijfer zelf zichtbaar wordt, maar wel bij de omgevingsvergunning wordt getoetst. Breid uw checklist daarom uit tot buiten de puur energetische indicatoren.
Hoe beïnvloedt BENG 2024 mijn tarief als EP-adviseur?
De aangescherpte eisen maken een BENG-advies bewerkelijker: meer invoerpunten, meer overleg met de aannemer over luchtdichtheidsmetingen en materiaalkeuzes, en meer uitleg aan opdrachtgevers. Een reëel uurtarief weerspiegelt die toegenomen complexiteit. Maak een urenregistratie over uw laatste vijf BENG-projecten en vergelijk de werkelijke uren met uw offertebedrag. Loopt dat structureel meer dan 20% uiteen, dan is een tariefherziening zakelijk goed te onderbouwen richting opdrachtgevers.
Checklist: bent u klaar voor BENG 2024?
In de praktijk merk ik dat veel adviseurs pas bij een concrete oplevering tegen de nieuwe eisen aanlopen, en dan is het te laat om zonder vertraging bij te sturen. Met onderstaande punten beoordeelt u nu al waar de lacunes zitten.
- Software bijgewerkt. Laat uw softwareleverancier bevestigen dat de meest recente NTA 8800-versie en de bijbehorende conversiefactoren zijn doorgevoerd.
- ISSO-publicaties gelezen. Download de herziene ISSO 82 en ISSO 92 en markeer de paragrafen die afwijken van de vorige editie.
- BRL 9500-status gecontroleerd. Noteer uw vervaldatum en de vereiste bijscholingsuren voor de komende hercertificeringsperiode.
- Bijscholing gepland. Schrijf u in voor een erkende cursus die EPBD IV en de nieuwe NTA 8800 behandelt. Met een gratis proefles beoordeelt u eerst of het niveau aansluit bij uw huidige kennis.
- Projecttemplate bijgewerkt. Voeg invoervelden toe voor de nieuwe luchtdichtheidseis, de beoordeling van dakgeschiktheid voor zonnepanelen en de weging van biobased materialen.
- Opdrachtgevers geïnformeerd. Stuur bestaande relaties een korte factsheet over wat BENG 2024 voor hun project betekent, zodat zij niet worden verrast bij de vergunningaanvraag.
- Tarief geëvalueerd. Vergelijk uw huidige tariefstructuur met de toegenomen complexiteit en pas aan waar dat nodig is.
De BENG 2024-aanscherping is niet de laatste stap. EPBD IV schrijft voor dat de Europese normen richting 2030 verder worden aangetrokken. Wie nu een solide werkwijze opbouwt, legt daarmee de basis voor alles wat daarna komt. Wilt u weten of uw kennis nog actueel is en welke modules u nog mist? Doe de gratis proefles en ontdek welk niveau het best bij uw praktijk past.